ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΟΧΗ

28

JAN 2019

Άρθρο

Α' ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Πρώτη βοήθεια είναι η άμεση και προσωρινή φροντίδα που παρέχεται στο θύμα ενός ατυχήματος, ή σε κάποιον που ασθένησε αιφνιδίως μέχρι τη μεταφορά του στο νοσοκομείο. Σκοπός της παροχής πρώτων βοηθειών είναι η διατήρηση της ζωής, η πρόληψη της επιδείνωσης της κατάστασης, η ανακούφιση από τον πόνο και η βοήθεια για ανάνηψη. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή παίζει η ψυχραιμία και η εφαρμογή επικαιροποιημένων γνώσεων.

Ο πάροχος της βοήθειας οφείλει να εκτιμήσει την κατάσταση και να καλέσει αμέσως την κατάλληλη εξειδικευμένη βοήθεια, να μην εκθέσει ποτέ τον εαυτό του, το θύμα και τους υπόλοιπους σε κίνδυνο, να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να δώσει την κατάλληλη αγωγή, να αξιοποιήσει όλους όσους μπορούν να προσφέρουν βοήθεια και να παραμείνει με τον πάσχοντα μέχρι να τον παραδώσει στην φροντίδα του κατάλληλου ειδικού.



ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΑ Η σωστή εκτίμηση και προσέγγιση ενός βαρέως πάσχοντος βασίζεται σε διεθνή πρωτόκολλα και στην εφαρμογή του απλού μνημοτεχνικού κανόνα ABCDE όπου Α είναι ο αεραγωγός, Β η αναπνευστική λειτουργία, C η κυκλοφορία, D η νευρολογική κατάσταση του ασθενούς και Ε η αποκάλυψη του σώματος για εντοπισμό τραυμάτων, αιμορραγίας, εγκαυμάτων κοκ. Αφού αρχικά εξασφαλίσουμε την ασφάλεια του χώρου και για εμάς αλλά και για το θύμα (παρκάρισμα, σβήσιμο μηχανής, ρύθμιση κυκλοφορίας, κλείσιμο πηγής διαρροής αερίων, κατέβασμα διακόπτη ηλεκτρικού ρεύματος, μετακίνηση θύματος μόνο αν διατρέχει σοβαρότερο κίνδυνο) προχωρούμε στην αξιολόγηση ως εξής: κουνάμε το θύμα από τους ώμους ρωτώντας αν είναι καλά˙ αν απαντάει κανονικά αφήστε τον στη θέση του, μάθετε τι συνέβη και επανελέγξτε σε τακτική βάση. Αν δεν απαντάει φωνάζετε για βοήθεια και ξεκινώντας από το Α απελευθερώνετε τον αεραγωγό ανασηκώνοντας το πηγούνι και σπρώχνοντας προς τα πίσω το μέτωπο (προσοχή στην υπερέκταση του αυχένα για την περίπτωση που έχει προηγηθεί τραυματισμός αυτού), τοποθετήστε τα δάχτυλα σας στην καρωτίδα και δείτε, ακούστε, αισθανθείτε αν αναπνέει φυσιολογικά και εάν έχει σφυγμό μικρότερο από 10 sec˙ αν αναπνέει φυσιολογικά γυρίστε το θύμα σε θέση ανάνηψης, εάν δεν αναπνέει φυσιολογικά ή έχει ρόγχο και δεν έχει σφυγμό καλέστε το ΕΚΑΒ (166) και ξεκινήστε άμεσα ΚΑΡΠΑ (καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση). Ταυτόχρονα ζητήστε να σας φέρουν εξωτερικό αυτόματο απινιδιστή (βρίσκονται σε αρκετά σημεία όπως στους σταθμούς του Μετρό ή στο Αεροδρόμιο).

Ξεκινήστε αμέσως τις στερνικές συμπιέσεις (30 στερνικές συμπιέσεις). Για να κάνετε συμπιέσεις: τοποθετήστε τη βάση της παλάμης στο κέντρο του στέρνου, ακουμπήστε από πάνω την άλλη σας παλάμη, πλέξτε τα δάχτυλα των δύο χεριών μεταξύ τους και πιέστε το στήθος, έχοντας τα χέρια σας τεντωμένα και χρησιμοποιώντας το βάρος του σώματος σας, έτσι ώστε κάθε φορά να υποχωρεί το στήθος κατά 4-5 εκατοστά (απαιτείται συχνότητα τουλάχιστον 100/min). Δώστε δύο διαδοχικές εμφυσήσεις (τεχνητή αναπνοή)˙ για να κάνετε σε κάποιον τεχνητή αναπνοή, τεντώστε το κεφάλι του προς τα πίσω, ανασηκώστε το πηγούνι, κλείστε τη μύτη του, πάρτε μία ανάσα, εφαρμόστε το στόμα σας στο στόμα του θύματος και φυσήξτε σταθερά και απαλά. Δείτε το στήθος να ανεβαίνει. Μόλις το στήθος επανέλθει, δώστε δεύτερη εμφύσηση κατά τον ίδιο τρόπο. Συνεχίστε με κύκλους 30 στερνικές συμπιέσεις, 2 εμφυσήσεις μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου, την ανάνηψη του ατόμου ή την δική σας εξάντληση. Μόλις το θύμα αρχίσει να αναπνέει, τοποθετήστε το σε θέση ανάνηψης και προχωρήστε στην περαιτέρω εκτίμηση (D, E). Εάν κατά τη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ σας φέρουν εξωτερικό αυτόματο απινιδιστή, ζητήστε από κάποιον να τον τοποθετήσει ώστε να μην διακόψετε τις συμπιέσεις (τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται το ένα κάτω από τη δεξιά κλείδα και το άλλο στην αριστερή μέση μασχαλιαία γραμμή) και ακολουθήστε επακριβώς τις μαγνητοφωνημένες οδηγίες. Εάν δοθεί shock θα πρέπει να έχουμε φροντίσει να μην έρχεται κανείς σε επαφή με το θύμα και να έχουμε απομακρύνει τις συσκευές οξυγόνου λόγω κινδύνου ηλεκτροπληξίας και πυρκαγιάς.

Αναλυτικότερα στο Α για να διατηρήσουμε βατό τον αεραγωγό μπορούμε να εφαρμόσουμε ανάσπαση και έλξη προς τα επάνω της κάτω γνάθου ή να χρησιμοποιήσουμε εξειδικευμένες συσκευές όπως είναι ο στοματοφαρυγγικός ή ο ρινοφαρυγγικός αεραγωγός. Εάν υπάρχει ορατό ξένο σώμα που αποφράσσει μπορούμε να το απομακρύνουμε χρησιμοποιώντας ταχεία κίνηση με ένα δάχτυλο ή με ειδική λαβίδα Magill. Όσον αφορά την αναπνευστική λειτουργία (B) εκτός της στόμα με στόμα και στόμα με μύτη εμφύσησης, υπάρχει ο αερισμός με μάσκα προς αποφυγή μετάδοσης λοιμώξεων, ο αερισμός με μάσκα και ασκό, ενώ αν υπάρχει προσβάσιμος εξειδικευμένος εξοπλισμός συνιστάται η χρήση λαρυγγικής μάσκας για βέλτιστο αερισμό. Η βέλτιστη εξασφάλιση αεραγωγού σε συνδυασμό με βέλτιστο αερισμό επιτυγχάνεται με την ενδοτραχειακή διασωλήνωση, τεχνική που απαιτεί όμως εξειδικευμένο εξοπλισμό και γνώση και εμπειρία από την πλευρά του διασώστη. Στο (C) εκτός της υποστήριξης της κυκλοφορίας συμπεριλαμβάνεται ο έλεγχος για εξωτερική αιμορραγία και τραύματα. Στα είδη της κυκλοφορικής καταπληξίας περιλαμβάνονται: η ολιγαιμική (αιμορραγία, απώλειες υγρών), η αγγειακή (σηπτική, αναφυλλακτική, νευρογενής, τοξιναιμική), η καρδιογενής (Οξύ Έμφραγμα Μυοκαρδίου) η αποφρακτική-εξωκαρδιακή (καρδιακός επιπωματισμός, συμπιεστική περικαρδίτιδα, μαζική πνευμονική εμβολή, διαχωρισμός αορτής). Θα υποπτευθούμε την ύπαρξη αιμορραγίας σε κάθε ασθενή με: έντονη δίψα & ανησυχία, πρόσωπο και χείλη ωχρά, δέρμα ψυχρό, υγρό, κολλώδες, ψυχρή εφίδρωση, ταχυκαρδία και εξασθένηση σφυγμού, επιπόλαιη αναπνοή και γρήγορη απώλεια των αισθήσεων. Σε περίπτωση εξωτερικής αιμορραγίας εφαρμόζουμε άμεση πίεση επί της αιμορραγούσας περιοχής, παρακολουθούμε στενά την κλινική εικόνα του ασθενούς και επί ειδικού εξοπλισμού τοποθετούμε φλεβικές γραμμές για αναπλήρωση υγρών. Μέριμνά μας η άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο. Εάν πρόκειται για εσωτερική αιμορραγία, δηλαδή διαφυγή αίματος σε εσωτερική κοιλότητα του οργανισμού (θώρακας, κρανίο, πύελος, περιτόναιο, μηρός, γαστρεντερικός σωλήνας, γεννητικά όργανα, ουροποιητικό σύστημα) τότε ακολουθούμε μια σειρά ενεργειών ως εξής: γρήγορη λήψη ιστορικού από τον ασθενή ή άλλους, άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο, προσπάθεια για ηρεμία του ασθενούς, τοποθέτηση ασθενούς σε ανάρροπη θέση, καμία χορήγηση υγρών ή τροφής από το στόμα, τοποθέτηση φλεβικής γραμμής για χορήγηση υγρών, έλεγχος αναπνοής και κυκλοφορίας κάθε 10 min, κάλυψη του ασθενούς για υποθερμία (στολή αντι-shock), τοποθέτηση σε θέση ανάνηψης σε απώλεια συνείδησης και τέλος άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ εάν χρειαστεί (ABC).

Πρώτη βοήθεια είναι η άμεση και προσωρινή φροντίδα που παρέχεται στο θύμα ενός ατυχήματος, ή σε κάποιον που ασθένησε αιφνιδίως μέχρι τη μεταφορά του στο νοσοκομείο. Σκοπός της παροχής πρώτων βοηθειών είναι η διατήρηση της ζωής, η πρόληψη της επιδείνωσης της κατάστασης, η ανακούφιση από τον πόνο και η βοήθεια για ανάνηψη. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή παίζει η ψυχραιμία και η εφαρμογή επικαιροποιημένων γνώσεων.

Ο πάροχος της βοήθειας οφείλει να εκτιμήσει την κατάσταση και να καλέσει αμέσως την κατάλληλη εξειδικευμένη βοήθεια, να μην εκθέσει ποτέ τον εαυτό του, το θύμα και τους υπόλοιπους σε κίνδυνο, να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να δώσει την κατάλληλη αγωγή, να αξιοποιήσει όλους όσους μπορούν να προσφέρουν βοήθεια και να παραμείνει με τον πάσχοντα μέχρι να τον παραδώσει στην φροντίδα του κατάλληλου ειδικού.

ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Ακολούθως θα γίνει αναφορά στην ηλεκτροπληξία, τα εγκαύματα, τον πνιγμό και τις δηλητηριάσεις.

Σε περίπτωση ηλεκτροπληξίας καλούμε άμεσα την πυροσβεστική (199), κλείνουμε το διακόπτη ρεύματος και εάν αυτό δεν είναι εφικτό σπρώχνουμε το θύμα χρησιμοποιώντας κάποιον κακό αγωγό του ηλεκτρισμού. Εάν το θύμα βρίσκεται σε καρδιοαναπνευστική ανακοπή εφαρμόζουμε ΚΑΡΠΑ άμεσα, ακόμη όμως και στην περίπτωση που διατηρεί τις αισθήσεις του θα πρέπει να μεταφερθεί στο νοσοκομείο λόγω των πιθανών υποκείμενων εγκαυμάτων, καταγμάτων, καρδιακής και νεφρικής ανεπάρκειας (λόγω ραβδομυόλυσης) που μπορεί να φέρει και να παρουσιάσει σε δεύτερο χρόνο το θύμα.

Τα εγκαύματα συνιστούν βλάβες που προκαλούνται από την εφαρμογή θερμότητας, χημικών ουσιών, ηλεκτρικού ρεύματος ή ακτινοβολίας στο σώμα. Διακρίνονται σε 1ου βαθμού που προσβάλλουν τις επιφανειακές στιβάδες της επιδερμίδας (ερύθημα προσβεβλημένου ιστού, το δέρμα ασπρίζει με την πίεση, ευαισθησία δέρματος), τα 2ου βαθμού που εκτείνονται σε διάφορο πάχος στην επιδερμίδα (με σχηματισμό φυσαλίδων) και τα 3ου βαθμού τα οποία χαρακτηρίζονται από καταστροφή όλων των στοιχείων του δέρματος και θρόμβωση του υποδορίου πλέγματος (δέρμα σκληρό και ξηρό). Βασική μας μέριμνα είναι να ξεπλύνουμε το έγκαυμα με μεγάλες ποσότητες κρύου υγρού για διάστημα 10 min μέχρι να μεταφερθεί ο πάσχων στο νοσοκομείο, να ελέγξουμε τραχεία αναπνοή και σφυγμό και να είμαστε έτοιμοι για ΚΑΡΠΑ. Απαλά αφαιρούμε δακτυλίδια, ρολόι, ζώνη, παπούτσια ή ρούχα από την τραυματισμένη περιοχή πριν αρχίσει να πρήζεται. Προσεκτικά αφαιρούμε τα καμμένα ρούχα, εκτός αν έχουν κολλήσει πάνω στο έγκαυμα και καλύπτουμε το τραύμα με ένα αποστειρωμένο ειδικό επίθεμα ή με ένα σεντόνι.

Πνιγμός είναι μια μορφή ασφυξίας που οφείλεται σε μηχανική απόφραξη της αναπνευστικής οδού. Τα συνηθέστερα αίτια πνιγμού στη χώρα μας είναι από νερό ή από φαγητό. Στα παιδιά πνιγμονή μπορεί να συμβεί από κάθε λογής ξένο σώμα. Εάν η απόφραξη του αεραγωγού είναι μερική, τότε το θύμα με το βήχα μπορεί να απομακρύνει το ξένο σώμα σε περίπτωση όμως που αυτή είναι πλήρης, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Ως προς τη συμπτωματολογία το θύμα συνήθως φέρνει τα χέρια του στο λαιμό και δεν μπορεί να μιλήσει, το χρώμα του δέρματος γίνεται μπλε και στη συνέχεια χάνει τις αισθήσεις του. Όταν πρόκειται για πνιγμό στο νερό, αρχικά ελέγχουμε την αναπνοή και την καρδιακή λειτουργία και επί απουσίας αυτών εφαρμόζουμε ΚΑΡΠΑ. Αν το θύμα αναπνέει, το τοποθετούμε σε θέση ανάνηψης και το ενθαρρύνουμε να αποβάλλει το νερό με το βήχα και με πλήξεις στην πλάτη. Παράλληλα το θερμαίνουμε για να αντιμετωπίσουμε την υποθερμία. Σε περίπτωση πνιγμονής από ξένο σώμα ο αλγόριθμος είναι ο εξής: ελέγχουμε την αναπνοή, εφαρμόζουμε πέντε πλήξεις στην πλάτη κι ακολούθως επί μη απελευθέρωσης του αεραγωγού εφαρμόζουμε πέντε κοιλιακές ωθήσεις (λαβή Heimlich).

Δηλητήριο είναι κάθε ουσία που μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό με οποιοδήποτε τρόπο και σε τέτοια ποσότητα ώστε να προκαλέσει βλάβη της υγείας ή και θάνατο. Η βαρύτητα μιας δηλητηρίασης εξαρτάται από: την ποσότητα του δηλητηρίου, το είδος και την τοξικότητα του δηλητηρίου (π.χ. διεγερτικά – κατασταλτικά), το χρόνο παραμονής της ουσίας στον οργανισμό, το άδειο ή γεμάτο στομάχι, τον εθισμό στην τοξική ουσία. Σε περίπτωση δηλητηρίασης από το πεπτικό συλλέγουμε πληροφορίες από τον ίδιο τον πάσχοντα ή τους παραβρισκόμενους, για το είδος του δηλητηρίου, την ποσότητα, το χρόνο που πέρασε από τη στιγμή της λήψης του. Καλούμε άμεσα το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210-7793777) και ενεργούμε βάσει των οδηγιών του Κέντρου. Όσον αφορά τα καυστικά δηλητήρια αποφεύγουμε αυστηρά την πρόκληση εμέτου, αραιώνουμε την καυστική ουσία δίνοντας κρύο νερό ή γάλα γουλιά-γουλιά και φροντίζουμε για τη γρήγορη μεταφορά στο Νοσοκομείο. Γενικά η πρόκληση εμέτου απαγορεύεται: σε ασθενείς που βρίσκονται σε κώμα, σε ασθενείς που εμφανίζουν σπασμούς, σε εγκύους και σε λήψη διαβρωτικών ουσιών (π.χ. καυστικά). Από τις δηλητηριάσεις εκ του αναπνευστικού ιδιαίτερα επικίνδυνη και πιο συχνή είναι η δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα (CO) που παράγεται από την ατελή καύση του άνθρακα. Καλύπτουμε τη μύτη και το στόμα πριν εκτεθούμε στον κίνδυνο (για απομάκρυνση του θύματος από το χώρο) αφού προηγουμένως καλέσουμε για βοήθεια. Ανοίγουμε διάπλατα τα παράθυρα, κλείνουμε το σημείο διαρροής, μεταφέρουμε τον πάσχοντα το γρηγορότερο δυνατό σε καθαρό αέρα, ελέγχουμε τα ζωτικά σημεία του και αν δεν έχει σφυγμό και αναπνοή εφαρμόστε ΚΑΡΠΑ. Φροντίζουμε για την άμεση μεταφορά του θύματος σε Νοσοκομείο, για την εξειδικευμένη υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών.

Smiley face